کتاب نظریه پیدایش جهان در حکمت یمانی و حکمت متعالیه

چگونگی پیدایش جهان از آن دسته پرسش‌های معرفتی است که فکر بشر را از دیرباز به خود مشغول داشته و بسته به نوع نگرش وی به هستی، در طول تاریخ، پاسخی مناسب برای آن جستجو می‌کرده است. این مسئله در منابع دینی و به دنبال آن در متون کلامی و فلسفی مطرح و نظریّات مختلفی درباره آن بیان شده است. در این میانه توجّه به دو نظریّه رایج در حکمت یمانی و حکمت متعالیه حائز اهمیّت است. میرداماد با طرح نظریّه «حدوث دهری» و تقسیم عالم به سه ساحت وجودیِ  زمان، دهر، و سرمد، کوشیده است نوعی عدم واقعی برای هر ساحت نسبت به ساحت مقدّم بر آن تصوّر نماید. در برابر، صدرالدین شیرازی با ارائه نظریِّه «حدوث طبعی» و تقسیم هستی به دو ساحت ربوبی و زمانی، مدّعی خروج موجودات مجرّد از ساحت عالم و قرار گرفتن زمان به عنوان یکی از ابعاد وجودی هر شیء مادّی است. بدین ترتیب، جهان مادّی جهانی سیّال و متحرّک است کهزمان‌دار بودن، حقیقتی غیر قابل انفکاک از آن بوده، پرسش از وجود عالم، پیش و پس از زمان،‌آن‌گونه که در اندیشه‌های کلامی مطرح شده، بی‌معنی است. کتاب «نظریّه پیدایش جهان در حکمت یمانی و حکمت متعالیه»، بازنشر رساله دکتری آقای سعید نظری توکّلی است که می‌کوشد با بررسی آثار هریک از این دو فیلسوف بزرگ در مقایسه‌ای تطبیقی، وجوه تمایز و اشتراک این دو نظریّه را برشمارد.